Ağır Ceza Avukatı Mert Arıoğlu : Nitelikli dolandırıcılığın 3 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası vardır.

Ağır Ceza Avukatı Mert Arıoğlu,  dolandırıcılık suçları ve cezaları hakkındaki sorularımızı yanıtladı. Röportajımızı keyifle okumanızı dileriz.

1. Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Nedir?

Nitelikli dolandırıcılık suçu suçun temel halinin daha ağır cezayı gerektiren şeklidir. Nitelikli dolandırıcılık TCK m. 158 ve TCK m. 159 hükümlerinde düzenlenmiştir. Nitelikli hallerin bir kısmı suçun maddi unsurları ile ilgili diğer kısmı ise suçun manevi unsurları ile ilgilidir.
Dolandırıcılık Suçunun Şartları Nelerdir? (TCK Md. 157) Fail, birtakım hileli davranışlarda bulunmuş olmalıdır.
Failin hileli davranışları mağduru aldatabilecek nitelikte olmalıdır.  Fail, hileli davranışlar sonucunda mağdur yahut bir başkası aleyhine, kendisi ya da bir başkası lehine haksız bir yarar sağlamalıdır.

2. Dolandırıcılık Suçu Cezası Nedir?

Basit Dolandırıcılık Suçu Cezası

Basit dolandırıcılık suçu, TCK dolandırıcılık 157 hükmünde düzenlenir. Basit dolandırıcılığın cezası 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır.

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Cezası

Nitelikli dolandırıcılık TCK m. 158 hükmünde 3 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası ve 5.000 güne kadar adli para cezası olarak öngörülmüştür.
TCK dolandırıcılık 158. maddesine göre aşağıda belirtilen hallerde nitelikli dolandırıcılık cezası 4 yıldan, adli para cezası ise suç sonucunda elde edilen menfaatin 2 katından az olamaz:

Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olmak suretiyle,
Bilişim sistemleri araçlarının kullanılması suretiyle,
Banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
Banka veya diğer kredi kurumlarınca verilmemesi gereken bir kredinin verilmesini sağlamak maksadıyla,
Sigorta bedelini almak maksadıyla,
Kişinin kendisini bir görevli veya bir kurumun çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle,
Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle,

3. Dolandırıcılık Suçu Şikayete Mi Tabi?

TCK m. 157. Madde ve TCK Md. 158 inci maddede düzenlenen nitelikli dolandırıcılık suçu, re’sen kovuşturulan suç türüne aittir. Böylece, herhangi bir dolandırıcılık suçlaması yapılmasa bile, savcılar veya kolluk kuvvetleri resen hareket edecektir. Sadece TCK sayaçları. Alacakların tahsili amacıyla 159 uncu maddede belirtilen şekilde şikayette bulunulabilir. Ayrıca TCK m. 167/2 maddesi kapsamında aile ilişkisi varsa şikayette bulunulabilir.
Şikâyet şartı aranan hallerde mağdur tarafından dolandırıcılıktan savcılığa suç duyurusu yapılması gerekmektedir. Ancak bu olmasa da olası ihbar yöntemleri ile de resen soruşturma başlayacaktır.

3. Dolandırıcılık Suçu Uzlaştırmaya Tabi Mi?

TCK m. 157 hükmünde düzenlenen basit dolandırıcılık suçu ve TCK m. 159 hükmünde düzenlenen daha az cezayı gerektiren nitelikli hali uzlaşma kapsamındadır. Fail ile mağdur arasında TCK m. 167/2 hükmü ile belirtilen akrabalık ilişkisi varsa da uzlaşmaya tabidir. Ancak bu noktada Türk Ceza Kanunu Madde 158 hükmünde düzenlenen nitelikli dolandırıcılık uzlaşma kapsamında değildir.
Dolandırıcılık Suçu Görevli Mahkeme Hangisidir?
Basit dolandırıcılık suçu ve daha az cezayı gerektiren dolandırıcılık suçu bakımından görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Nitelikli dolandırıcılık suçu bakımından görevli mahkeme ise ağır ceza mahkemesidir. Suçun nitelendirilmesi hususu ise yine ceza hukuku ağırlıklı çalışan avukatınızla tayin etmeniz, somut olayı yorumlayarak bu hususta net fikir olabileceğinizi hatırlatmak isteriz.

Dolandırıcılık Suçu Yetkili Mahkeme

Dolandırıcılık suçunda yetkili mahkeme suçun işlendiği yer mahkemesidir. Yani dolandırıcılık eylemi İzmir’de gerçekleşmişse, soruşturma/ tahkiakt dosyası İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülür ve dava İzmir mahkemelerinde görülür. Yine benzer durumlarda suçun oluştuğu yer Mahkemesi olsa da, suçtan doğrudan zarar gören mağdur olanın da bulunduğu yere göre telefon ve internet dolandırıcılıklarında yetkili yer mağdurun olduğu yerdir.

4. Dolandırıcılık Suçunda Zamanaşımı Nasıl Hesaplanır?

TCK m. 157 hükmünde düzenlenen basit dolandırıcılık suçunun ve TCK m. 159 hükmünde düzenlenen bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla dolandırıcılık suçunun işlenmesi halinde dava zamanaşımı süresi suçun işlendiği tarihten itibaren 8 yıldır.
TCK m. 158 hükmünde düzenlenen nitelikli dolandırıcılık suçunun dava zamanaşımı süresi suçun işlendiği tarihten itibaren 15 yıldır.

5. Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Kaç Yıl ile Cezalandırılır?

Nitelikli dolandırıcılığın cezasının kaç yıl olacağı somut olaya değişmekle birlikte en az 3 yıldan ve 10 yıla kadar hapis cezası vardır. Bu tip bir sorunun cevabı ancak somut olaya göre değerlendirilir.

Nitelikli Dolandırıcılıkta Etkin Pişmanlık

Nitelikli dolandırıcılık suçu, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma imkânı bulduğu bir suç tipidir. Dolayısıyla birtakım şartların varlığı halinde nitelikli dolandırıcılıktan ceza alanlar bakımından cezada indirim yapılabilir. Etkin pişmanlık uygulanması için aranan şartlar şöyledir;
Suç tamamlanmış olmalıdır. Fail, pişmanlığını sergileyen aktif bir davranış ortaya koymuş olmalıdır. Failin davranışı iradi olmalıdır.
Söz konusu şartların varlığı halinde öngörülen cezada 2/3 oranında, zararın kovuşturma aşamasında giderilmesi halinde ise ½ oranında indirim yapılır.

6. Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Para Cezasına Çevrilir Mi?

Dolandırıcılıktan ceza aldım, para cezasına çevrilir mi sorusunun cevabı için TCK m. 49/2 hükmü incelenmelidir. Bu hüküm uyarınca kısa süreli hapis cezası, seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Ancak nitelikli dolandırıcılık suçu bakımından öngörülen hapis cezasının alt sınırı 3 yıl olup kısa süreli niteliğinde değildir. Dolayısıyla nitelikli dolandırıcılık suçunun para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.

Dolandırıcılık Suçu Ve Belgede Sahtecilik Suçunun Birlikte İşlenmesi

Dolandırıcılık suçu ve belgede sahtecilik suçu birlikte işlendiği takdirde faile her bir suçtan ayrı ayrı ceza verilmektedir. Belgede sahtecilik suçunun resmi belge yahut özel belge bakımından işlenmiş olması önem arz etmez. Mürekkep suç yani bazı bileşik suç tespit ve yorumlamaları bu hususun dışındadır.

Telefonla Dolandırıcılığın Cezası

Bilgisayar, cep telefonu, internet vb. araçların kullanılması suretiyle haksız menfaat sağlanması TCK m. 158/1-f hükmünde öngörülen nitelikli dolandırıcılık suçunu teşkil eder. Telefonla dolandırıcılık yapan kişi 3 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası alır. Tabi açıklamalarda ağırlaştırıcı ve hafifletici koşullar var mı yok mu nitelendirmesini yine ceza hukuku çalışan avukatınıza danışmalısınız.

Röportaj : Özlem PEKDURANER