NEWRUZ BAYRAMINDA VALİLİK İZNİNE RAĞMEN TOPLANTI VE GÖSTERİ HAKKI İHLAL EDİLMİŞTİR

NEWRUZ BAYRAMINDA VALİLİK İZNİNE RAĞMEN TOPLANTI VE GÖSTERİ HAKKI İHLAL EDİLMİŞTİR

İnsan Hakları Derneği Adana şubesi, Newroz Bayramı etkinliği ile ilgili tespit ve değerlendirme raporu yayınladı. Yayınlanan raporda şunlara yer verildi.

HEYETİN OLUŞUMU

İnsan Hakları Derneği Adana şubesi 15.03.2021 tarih 3 nolu kararı gereği Adana ilinde 21 mart günü saat 11:00 ile 17:00 arasında Mimar Sinan Açık Hava tiyatrosunda yapılacak newroz etkinliğinde yaşanacak hak ihlallerinin tespiti ve raporlanması amacıyla gözlemci sıfatıyla yer alınması kararı verilmiştir. Alınan karar gereği Dernek yöneticileri ve üyeleri olan İlhan Öngör, Yakup Ataş, Yasemin Dora Şeker, Fatma Yılmaz, Ender Aydemir, Serhan Ökmen, Osman Filiztek, Pınar Bozan, Havin Ölmez’in gözlemci sıfatıyla yer almasına karar verilmiştir.

AMAÇ : Adana ili Mimar Sinan Açık hava tiyatro salonunda 21 mart günü saat 11:00 ile 17:00 saatleri arasında Halkların Demokratik Partisi Adana il Başkanlığı tarafından organize edilen “Newroz etkinliğinde “ yaşanacak hak ihlallerinin tespiti ve raporlanması, toplanma hakkı ve özgürlüğü ifade özgürlüğü ihlali oluşabilme ihtimaline karşı gözlemci sıfatıyla İHD Adana şubesi olarak yer almaya karar kılınmıştır.

TESPİTLERİMİZ

1- Newroz etkinliğinin yapılacağı Mimar Sinan açık hava tiyatrosunun caddeye bakan ilk girişinde ve açık hava tiyatrosunun kapı girişi bölümünde 3 arama noktası bulunduğu ve arama noktalarında birçok kolluk görevlisinin aynı anda aynı kişileri tekraren arama yaptığı gözlemlenmiştir. 3. Arama noktasında kadınların aranması için kapalı kabin oluşturulduğu ancak kadınların, herkesin görebileceği şekilde, kabin dışında cinsel organlarına dokunacak şekilde göğüs dekoltelerini açıp ellerini geçirmek suretiyle ince arama yapıldığı, eteklerinin kaldırılarak, ayakkabılarının çıkartılarak, aramanın onur kırıcı şekilde yapıldığı tarafımızca gözlemlenmiştir.

İHD gözlemcileri olarak yetkililerle yaptığımız görüşmede, yapılan onur kırıcı aramanın yasaya ve hukuka uygun olmadığını belirttikten sonra Kolluk amirleri ile tartışmalar yaşanmış ve kadınların onur kırıcı arama işlemi kısmen düzeltilmiştir.

2- Etkinliğin yapılacağı alanın ilk arama noktasında bulunan yaklaşık 40-50 kişilik bir grup “HDP HALKTIR HALK BURADA, BASKILAR BİZİ YILDIRAMAZ” şeklinde sloganlar attığı sırada kolluk amiri tarafından yüksek sesle ve parmak işaretleriyle “SUSTURUN BUNLARI, ALMAYIN İÇERİ” şeklinde talimatları bağırarak verince kalabalık tarafından buna tepki gösterildiği ve o sırada Hakkari yöresine ait yöresel kıyafetleriyle gelen 70 yaşlarındaki Bedri Bağdu İsimli şahsın Newroz alanına polis tarafından alınamayacağı belirtilince, orada hazır bulunan İHD gözlemcisi avukatlarımız İlhan Öngör ve Yakup Ataş tarafından bu duruma itiraz edilmiştir. Ancak tüm itirazlara rağmen yöresel kıyafetleriyle gelen insanlar etkinlik alanına alınmamıştır. Hatta üzerinde yöresel kıyafet bulunan 5-6 yaşlarında bir çocuğun kıyafetlerinin çıkartılarak içeri alınması mümkün olmuştur. Bu sırada HDP il Başkanlığı adına görevli Avukat Özgür Yakut, kolluk görevlilerinin etkinliğe gelen yurttaşlara yönelik, onur kırıcı sözlü arama ve işlemlerine hukuk dışı muamelelerine karşı sözlü olarak itiraz etmiş, kolluk amiri Avukat Özgür Yakut’a hitaben “çok konuşma, seni aldırırım” diye bağırmıştır. Kolluk amirinin bu tavırlarına karşı itirazlar yapılınca kolluk amiri, Av. Özgür Yakut’u emrindeki polis memurlarına göstererek “Alın onu” demesi üzerine yaklaşık 20’ye yakın çevik kuvvet polisi tarafından Av. Özgür Yakut gözaltına alınırken orada bulunan gözlemci avukatlarımıza ve diğer yurttaşlara da çevik kuvvet polisi tarafından fiziki müdahalede bulunulmuştur. Yapılan sert fiziki müdahale sonucu Av. Özgür Yakut darp edilerek gözaltına alınmış ve etkinlik alanının arkasında bulunan polis noktasına götürülerek alıkonulmuştur. Yaklaşık 2 saat sonra Av. Özgür Yakut, güvenlik şube polisleri tarafından mıntıka karakoluna götürülmek üzere dışarı çıkarılmış o sırada olay yerinde bulunan gözlemcilerimiz Av. Özgür Yakut’un sağ ayağından darp edildiği ve yürüyemediği, yüzünde morluklar olduğu tarafımızca tespit edilmiştir. Daha sonra yapılan sağlık kontrolünde sağ ayağının darp sonucu yaralandığı ve alçıya alındığı ve gözaltı işlemi yapılarak ifadesi alınarak serbest bırakılmıştır.

3- Adana Ezilenlerin Sosyalist Partisi üyesi Ömer Temel, yasaklı olmayan Atılım Gazetesini bulundurduğu ve dağıttığı gerekçesiyle gözaltına alınmış ve Terörle Mücadele Şubesine götürülmüştür. 2 günlük gözaltı süresinden sonra yasadışı örgüte yardım suçlamasıyla Sulh Ceza Hakimliğince tutuklanmıştır.

4- Newroz etkinliği boyunca arama noktalarında alana girmek isteyen yurttaşların yanlarında bulunan sarı-kırmızı-yeşil renkli tüm eşarp, kıyafet, flama, atkı gibi eşyalarına el konulmuştur. Ayrıca etkinlik alanı dışında bulunan davulcular ve müzisyenler etkinlik alanına alınmamıştır. Hakkari ve Şırnak yöresine ait erkeklerin giydiği “geleri(yöresel)” denilen kıyafetli yurttaşlar içeri alınmamıştır.

5- Etkinlik alanı ve etkinlik yeri dışındaki pek çok noktada sabit kameralar ve hareketli mobil kameralar kullanılmak suretiyle katılımcıları tedirgin ve rahatsız edecek şekilde görüntüler alındığı gözlemlenmiştir. Ayrıca güvenlik önlemi alma amacını aşacak şekilde yoğun bir polis gücü alanda bulundurularak etkinliğe katılanların rahatsız edilmesine yol açmıştır.

6- Etkinliğin arama noktalarında ve etkinlik alanında görevli olan HDP Parti Meclisi Üyesi Barış Karabıyık etkinlik alanı içerisine girdiği sırada polisler tarafından engellenmeye çalışılmış kendisini tanıtmasına rağmen polisler elleri ile kendisini iteklemiş bu itekleme ile yere düşmüş ve orada bulunan polisler tarafından kendisine fiziki şiddet uygulanmaya çalışıldığı sırada alanda bulunan katılımcılar tarafından Barış Karabıyık alandan uzaklaştırılmıştır.

7- Etkinlik bitiminde gözlemcilerimiz çıkış kapılarında ve güzergah boyunca kolluk kuvvetlerinin şiddetli ve kötü muamele ile gözaltına alma işlemlerine tanıklık yapmıştır. Bu gözaltı işlemleri sırasında yaşı küçük olan B.K.,Ö.D,H.H.S.,S.T ve yetişkin olan Ö.T, M.Ç, Y.Ç., isimli gençlerin ters kelepçe ile ve darp edilerek gözaltına alındığı gözlemlenmiş olup, yaptıklarının yanlış ve hukuka aykırı olduğu tarafımızdan sıkça tekrarlanmasına rağmen muamele devam ettirilmiştir. Gözaltına alınan bu kişilerin çoğu 2 gün tutulduktan sonra ifadeleri alınarak serbest bırakılmıştır.

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME;

Ortadoğu halklarının binlerce yıldır kutlamakta olduğu barış, özgürlük, kardeşlik ve baharın gelişini simgeleyen Newroz Bayramı, yıllardan beri Adana ilinde halkların etkin katılımıyla kutlanmaktadır. 2021 yılında da kutlanan bu Newroz Bayramında, kolluk güçlerinin valilik iznine rağmen hukuka aykırı bir şekilde katılımcıların toplantı ve gösteri hakkını, ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiği gibi kötü muamele yasağını da ihlal ettiği tarafımızdan gözlemlenmiştir. Özellikle katılımcıların kendini ifade etme biçimi olan yöresel kıyafetlerinin etkinlik alanına alınmaması, hakkında yasaklama kararı bulunmayan gazete ve dergi gibi yayınlara el konularak gözaltı ve tutuklamaya gerekçe gösterilmesi, demokratik hakkını kullanan katılımcılara karşı polisin fiziki şiddete varan kötü muamele ve gözaltı işlemi yapması, kolluk amirlerinin kitleye karşı provokatif ve tahammülsüz söz ve davranışları tarafımızdan gözlemlenmiş olup, kolluk gücü marifetiyle evrensel hukuk ve yasalara aykırı olarak demokratik hakların kullanımı engellenmiştir.

Toplumsal barışın tesisi, Türkiye’nin tarafı olduğu Uluslararası Sözleşmelerde belirtilen evrensel temel hak ve özgürlükler ile demokratik bir yaşamın inşaası ile ancak mümkündür. Kolluk güçlerinin hukuk devletinin temel ilkelerini ortadan kaldıran keyfi uygulamaları demokratik yaşamın inşaasının önündeki en büyük engeldir. Türkiye’nin insan hakları ilkelerini yaşamsallaştıran demokratik hak ve özgürlüklerin güvencesini sağlayan güçlü bir siyasi iradeye ihtiyaç bulunmaktadır.