ADANA BAROSU’NDAN SAĞLIK BAKANLIĞININ GENELGE İLE SAĞLIK PERSONELLERİNİN İSTİFALARININ YASAKLANMASI VE İZİNLERİNİN İPTAL EDİLMESİ HAKKINDA AÇIKLAMA

“ZORLA ÇALIŞTIRMA, AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNE, ULUSLARARASI HUKUKA VE ANAYASAYA AYKIRIDIR”

Adana Barosu Avukat Sağlığı ve Hasta Hakları Komisyonu Sağlık Bakanlığı’nın 81 ilin valiliklerine gönderdiği genelgede sağlık çalışanlarının istifalarının kabul edilmeyeceğini ve yasal mazeret dışında yıllık izinlerin durdurulması hakkında açıklama yaptı.

Avukat Sağlığı ve Hasta Hakları Komisyonu tarafından yapılan yazılı açıklamada:

“ANAYASA’YA VE ULUSLARARASI SÖZLEŞMELERE AYKIRI”

“Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan genelge ile sağlık personellerinin istifalarının yasaklanması, yıllık izinlerinin ve ücretsiz izinlerinin iptal edilmesi, sağlık personellerinin “Zorla Çalıştırılması” anlamına gelmektedir. Zorla çalıştırma, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine, Uluslararası Hukuka ve Anayasaya aykırıdır.

Zorla çalıştırma ve zorunlu çalışma, maddi veya manevi baskı ile kişinin rızası olmaksızın yaptırılan çalışmalardır.

Zorla çalıştırma ve zorunlu çalışma Esaretin Men’i Hakkında Mukavelename, Zorla ve Zorunlu Çalıştırmaya Dair 29 sayılı ILO sözleşmesi, Zorla ve Zorunlu Çalıştırmanın Yasaklanmasına Dair 105 sayılı ILO Sözleşmesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Medeni ve Siyasi Haklara Uluslararası Sözleşmesi, Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi ve Avrupa Sosyal Şartı gibi çok sayıda uluslararası belgede yasaklanmıştır.

“HİÇ KİMSE ZORLA ÇALIŞTIRILAMAZ. ANGARYA YASAKTIR…”

Çalışmanın veya hizmetin kişinin “rızasına aykırı” olarak gerçekleştirilmesi ve yükümlü tutulan çalışma veya hizmetin “haksız veya baskıcı” olması ya da çalışmanın veya hizmetin kendisinin söz konusu kişi

için “kaçınılmaz bir zorluk” içermesi durumunda; Avrupa İnsan Hakları Komisyonu içtihatlarına göre zorla çalıştırma ve zorunlu çalışma ile ilgili ihlal kararları verildiği görülecektir.

Anayasa’nın 18. maddesine göre “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır…” Öncelikle madde metninde yer alan “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz.” ifadesi AİHS’nin 4. maddesinde yer alan “Hiç kimseden zorla çalışması talep edilmeyecektir.” ifadesi ile benzerlik taşımaktadır ve bu nedenle AİHS ile uyumludur. Anayasa’nın 18. maddesinin gerekçesinde “Çalışma, iş görme kişinin serbest iradesiyle yüklendiği bir faaliyet, diğer bir deyimle serbest iradeyle üstlenilen bir yüktür. Bu yükün kişiye zorla kabul ettirilmesi, kendisinin, iradesi dışında bir faaliyette bulunmaya mecbur bırakılması hem kişi hürriyetiyle bağdaşmayan bir husustur; hem de bu duruma sokulan kişi için bir eziyet teşkil eder. Bu nedenledir ki maddenin birinci fıkrası zorla çalıştırmayı yasaklamaktadır.”

Sağlık çalışanlarının istifalarının yasaklanması, yıllık izinlerinin ve ücretsiz izinlerinin genelge ile iptal edilmesi, Uluslararası Sözleşmelere ve Anayasa’ya aykırı Genelge ve KHK’lar ile hayatın çeşitli alanlarında köklü değişiklikler yapılmasının süreklilik kazandığının göstergesidir.

Sağlık çalışanlarının sağlığını korumak için gerekli önlemlerin alınmadığı, özlük haklarının eksiksiz olarak kendilerine teslim edilmediği bu düzende; sağlık çalışanlarının istifalarının yasaklanması, yıllık izinlerinin ve ücretsiz izinlerinin iptal edilmesi Anayasaya göre kişi hürriyetinin ihlali anlamına gelmekle birlikte bu uygulama sağlık çalışanları için eziyet etmekten başka bir amaca hizmet etmeyecektir.

İçinde bulunduğumuz Pandemi koşullarının tüm yükünü halka, özellikle de sağlık çalışanlarının omuzlarına yüklemek Sosyal Devlet anlayışı ile de bağdaşmamaktadır. Devlet, ivedi olarak gerekli önlemleri almalı, sağlık çalışanlarına düşecek yükü en aza indirgeyecek adımlar atmalı ve sağlık çalışanlarının özlük haklarını eksiksiz olarak teslim etmelidir. Aksi halde sağlık sisteminin çökmesi kaçınılmaz bir hal alacaktır.” İfadelerine yer verildi.