“Kadınların Gücü, Toprağın Bereketiyle Buluştu: Şükrü Gedik’ten Kooperatif Başarısı”

Toros Dağları’nın bereketli eteklerinde doğan bir başarı hikâyesi…

Kadın emeğinin, üretim gücüyle birleştiği bu topraklarda, doğadan gelen şifa artık dondurma olarak da sofralara ulaşıyor. Toros Kadın Kooperatifi, sadece bölge kadınlarının ekonomik özgürlüğünü desteklemekle kalmıyor, aynı zamanda Ejder meyvesi  gibi sıra dışı bir ürünü işleyerek tarımda fark yaratıyor. Bu egzotik meyve, kooperatifin elinde eşsiz tatlarla birleşiyor ve ejder meyveli dondurma gibi yenilikçi ürünlere dönüşüyor.

Bu örnek girişimin kurucularından Sarıçam Belediyesi Kırsal Hizmetler Müdürü, Toros Kadın Kooperatifi Ortağı, Tanıtım ve Proje Danışmanı Şükrü Gedik ile hem üretim sürecini, hem kadınların bu yolculuktaki rolünü hem de Toroslar’da nasıl bir dönüşüm başlattıklarını konuştuk…

1. Şükrü Bey sizi birçok alanda görüyoruz. Eğitimci kişiliğiniz var, yöneticilik, arıcılık, çiftçilik, üreticilik yönleriniz var. STK’ larla, kooperatiflerle ilgileniyorsunuz. Kooperatif kurduğunuzu biliyoruz. Buradan da yola çıkarak sormak isterim.  Öncelikle Toros Kadın Kooperatifi nasıl kuruldu? Bu fikrin çıkış noktası neydi?

Biz Sarıçam Belediyesi olarak 2018 yılında narenciye üzerine bir kurs vermiştik. Özellikle turunç reçeli ve turunç ekşisi yapımı ile ilgili bir kurstu. Çok başarılı olunmuştu. Sonrasında kursiyerler ısrarla bir kadın kooperatifi kurmamızı istediler. Dışarıdan da bazı Sarıçamlı kadınlarımızın da kooperatif kurulması ile ilgili olarak isteği oldu. Sarıçam Belediye Başkanımız Sayın Bilal Uludağ da kurulması ile ilgili çalışmamızı istedi. Biz de bu vesile ile Adana Ticaret İl Müdürlüğü ile görüşmeler yaptık ve durumdan bahsettik. O zamanki Adana İl Müdürümüz Sayın Adnan Ekiz’in destekleri ve bilgilendirmeleri ile işe başladık. O aralarda 2008 yılında kurulmuş Toros Kadın Kooperatifi  kapatma isteğiyle Adana Ticaret İl Müdürlüğüne kapatma için başvurmuşlar. Biz de bu kooperatifi devralmak için istekli kadınlarımızın ortak olmalarını sağlayıp yapılan genel kurulda yeni yönetim ve denetim kurullarını seçerek kooperatifi kapanmaktan kurtarıp devralmış olduk ve kooperatif çalışmalara Sarıçam’da başladı.

2. Kooperatifçilikle ilgili düşünceleriniz nelerdir? Kooperatifçilik yaygınlaştırılmalı mıdır?

Kooperatifçilik aslında bir yardımlaşma, birlikte üretip birlikte kazanma, elbirliği yaparak hep birlikte kalkınmaktır. İşbirliği anlamına gelir. Elbette yaygınlaştırılmalıdır. Adana’mızda hem Ticaret Bakanlığına bağlı hem de Tarım Bakanlığına bağlı çok sayıda kooperatif bulunmakta. Son zamanlarda özellikle kadın kooperatiflerinin sayısı arttı. Devletimizin özellikle bu kadın kooperatiflerine yönelik hibe desteği de bulunmakta. Bunula birlikte kadın kooperatiflerinin çeşitli sorunları vardır ama en büyük sorunu pazarlama sorunudur. Çok kaliteli, sağlıklı, el emeği ile çeşitli ürünler üretiyorlar. Kadınlarımıza fırsat verildiğinde yapamayacakları yok. Pazarlama problemi çözülebilirse çok kısa sürede kalkınmaları, ülke ekonomisine katkı koymaları kaçınılmaz olacaktır.

3. Tropikal meyvelerle de ilgilendiğinizi biliyoruz. Ejder meyvesi üretimi fikri nasıl doğdu? Toroslar gibi geleneksel ürünlerin öne çıktığı bir bölgede bu kadar yenilikçi bir ürüne yönelmek cesaret ister.

Biliyorsunuz ben Sarıçam Belediyesinde çalışıyorum. Zaman zaman görevlerimizde değişiklikler olabiliyor. Şuan da kırsal hizmetlere bakıyorum ama daha önce basın yayın başta olmak üzere birkaç müdürlüğün işlerini yürüttüm. 2019 yılında çok kısa bir süreliğine Kırsal Hizmetler Müdürlüğüne geçtim. O arada hemen Sarıçam İlçe Tarım Müdürümüz Sayın Mehmet Örtülü ile iletişime geçip birlikte Sarıçam’a nasıl katkı koyabileceğimiz konusunu görüştük. Fakat dedim ya kısa bir süreliğine diye çok bir iş yapmaya fırsat kalmadan başka müdürlüğe atandım. Ama ilçe tarım müdürlüğümüz ile iletişimimiz hep devam etti. İlçe Tarım Müdürümüzle birlikte bölgemizde üretimi çok az olan kuşyemi ve lavanta tarlarını ayrıca Sayın Tuncay Tuluk’un Sarıçam Göztepe mahallesinde bulunan ejder meyvesi serasını ve birkaç muz seralarını, meyve bahçelerini gezme fırsatımız oldu.  Aldığımız bilgiler ışığında hem bakımı yok zor olamayan hem ekonomik getirisi iyi olan hem de yeni olan kuşyemi ve ejder meyvesi üretimini yapmaya karar verdim. Tabi burada en büyük amacımız bu ürünlerin Sarıçam’da yaygınlaştırılması ve üretilmesi idi. İlçe Tarım Müdürümüzün destekleri ile önce Sarıçamlı Veli Özdemir ağabeyimizle birlikte kuşyemi üretimini sonrasında da Tuncay Tuluk kardeşimizle ejder meyvesi üretimini başlatıp yoğun bir çalışma yaptık. Çok güzel sonuçlar elde ettik. Her iki ürünü de tavsiye ediyorum tabi çiftçilerimize.

2021 yılında kendi ejder meyvesi seramı kurdum. Bugün yine Tuncay kardeşimle birlikte ve beş ejder meyvesi üreticimizle birlikte 7 kişi olarak Adana Tropikal Meyve Yetiştiriciliği Pazarlama ve Sosyal Kalkınma kooperatifini kurduk. Bugün Tropikal Meyve Kooperatifi ejder meyveli lokum Toros Kadın Kooperatifi de ejder meyveli dondurma üretimi yapmaktadır.  Yani sadece ejder meyvesini meyve olarak değil dondurma, lokum, sirke üretiminde de kullanarak tüketiyoruz. İmkanlarımız olursa, maddi destek te bulabilirsek elbette çok daha büyük başarılar elde edeceğimizden eminim.

4. Bu meyve hem görsel hem besin değeri açısından dikkat çekici. Talep nasıl?

Ejder meyvesi çok sağlıklı bir meyve. Fakat bizim yani Türk insanının istediği ölçüde çok lezzetli veya çok şireli bir meyve değil. Görseli çok güzel evet. İçi kırmızı ve beyaz olmak üzere iki çeşidi var. Kimi beyazını kimi kırmızısını seviyor. Son zamanlarda yaygınlaşmasıyla birlikte ve faydaları da öğrenilince çok sayıda insan tarafından tüketilmeye başlandı. Mahalle pazarlarına da inmesiyle daha çok tüketileceğini düşünüyorum. Pahalı algısı vardı ancak oda ortadan kalktı. Aradaki tedarik zinciri azalınca veya direk üreticiden alınınca çok daha uygun fiyata satın alınabiliyor. Temmuz başlarında meyveler kendisini gösterecektir. Tüketenlere şifa olmasını diliyoruz.

5. Ejder meyveli dondurma ve lokum yapma fikri nasıl ortaya çıktı? Tadanların tepkileri nasıl?

Biz tabi Ar-Ge ye çok önem veriyoruz. Bu meyveyi daha kullanışlı daha katma değerli hale nasıl getiririz diye hem düşünce hem de araştırma içindeydik. Ejder meyvesi artık tüm sohbetlerimizde yer almaya başlamıştı. Misafirlerimize arkadaşlarımıza ikramlar ettik. Soğuk tüketilmesini tavsiye ediyoruz. Şuan da bile ejder meyveli katkılı neler yapılabilir diye araştırma içerisindeyiz. Bir gün ziyaretimize gelen bir dostumuz bir paket lokum getirmişti. Yerken aklıma geldi. Ejder meyvelisi olur mu acaba diye. Sonra birkaç lokum üretici ile görüştüm. Hiç yapmadıklarını ama deneyebileceklerini söylediler. Böylece birkaç defa denemeler yaptırdım. Geri dönüşlerle birlikte son halini verdik. Katkısız doğal bir şekilde üretimini yapabiliyoruz artık. Lokumla birlikte, lokumu oluyorsa dondurması da olur diye düşünüp onunda denemelerini yaptık. Şimdi onu da üretebiliyoruz artık. O da doğal ve çok lezzetli. Yani lezzetli  olduğu tüketenler tarafından ifade edilmektedir.

6. Ejder meyvesi dışında üzerinde çalıştığınız başka yenilikçi ürünler var mı?

Elbette çalışıyoruz. avakado, passiflora (çarkı felek) papaya gibi tropikal meyvelerin üretimi ile ilgileniyoruz. Hem fidanlarını hem de meyvelerini üretmek için çalışıyoruz. Yine bu meyveleri de daha katma değerli hale getirmenin de araştırması, çabası içindeyiz.

7. Hem Toros Kadın Kooperatifi hem de Tropikal Meyve Kooperatifi olarak başka nasıl çalışmalarınız ve amaçlarınız var?

Toros Kadın Kooperatifi turunç reçeli, kabak reçeli, gibi ürünleri üretirken, son zamanlarda kokulu mum üretimi ve başta ejder meyveli olmak üzere çeşitli tropikal meyveli ve diğer dondurma çeşitlerinin üretimini yapmaktadır. Tropikal Meyve Kooperatifi de ejder meyveli lokum ve ejder meyveli içecekler üretmektedir. Yine diğer tropikal meyvelerle ilgili de çalışmalar yapmaktadır. Çok yakın bir zamanda açacağı satış büfesinde halkımıza hizmet sunacaktır. Ürünlerini halkımızın beğenisine sunacaktır.

        RÖPORTAJ : ÖZLEM PEKDURANER